Kryzys recyklingu tworzyw UE trafił na stół ministrów. 12 października na Radzie Środowiska w Luksemburgu Włochy opisały sektor jako pogrążony w „unprecedented crisis”, czyli w kryzysie bez precedensu. Wiceminister środowiska Vannia Gava przedstawiła notę w punkcie AOB, czyli „sprawy różne”. W tym punkcie państwo zgłasza temat bez formalnej decyzji Rady. Włochy dostały poparcie sześciu państw: Portugalii, Holandii, Francji, Hiszpanii, Belgii i Łotwy. Wszystkie obawiają się utraty mocy recyklingu w Europie. Rzym przedstawił sześć postulatów, od kontroli importu po pomoc publiczną. Komisarz Jessika Roswall odpowiedziała zapowiedziami prac. Nie podała ani jednego terminu. Nie zapowiedziała też pieniędzy dla zakładów, którym brakuje odbiorców.
Moce przestały rosnąć
Włoska nota, dokument Rady 14077/26 z 9 października, opiera się na liczbach znanych już Komisji. W 2023 roku moce recyklingu tworzyw w UE wynosiły około 13,2 mln ton. Potem przestały rosnąć. Komisja spodziewa się, że do końca 2025 roku ubędzie netto około 1 mln ton. Plastics Recyclers Europe, organizacja europejskich recyklerów tworzyw, mówiło wcześniej o utracie blisko 1 mln ton mocy w ciągu mniej więcej trzech lat. Zamknięcia dotknęły zakłady przerabiające PET, folie, HDPE i PP. Jak recyklerzy odczuwają to dziś na rynku, opisaliśmy przy okazji raportu BIR o presji na europejskich recyklerów.
Druga część diagnozy dotyczy obiegu materiału. Tylko około 13% tworzyw wyprodukowanych w UE wraca jako nowe tworzywa. Wskaźnik cyrkularnego użycia materiałów pokazuje, jaką część surowców gospodarka czerpie z odzysku. Wynosi 12,2%, a cel na 2030 rok to 24%. Szerzej o tym, że cyrkularność tworzyw w Europie hamuje, pisaliśmy przy danych Plastics Europe.
Przyczyny Komisja uznała w komunikacie z grudnia 2025 roku. To rozdrobnione rynki recyklatów, wysokie koszty energii oraz niskie i zmienne ceny polimerów pierwotnych. Do tego dochodzi tani import, „często składający się z tworzywa pierwotnego deklarowanego jako recyklat”.
Problem leży po stronie popytu
Włosi podkreślają, że ich kłopotem nie jest zbiórka. Ta należy do najwyższych w Europie. Brakuje popytu na surowce wtórne. Posortowany materiał schodzi wolniej. Zamykają się zakłady recyklingu i instalacje SRF wytwarzające paliwo alternatywne z odpadów. Plasmix, czyli mieszanina różnych tworzyw z odpadów opakowaniowych, nie ma odbiorców. Podobnie mieszane poliolefiny. Ten materiał zostaje w sortowniach, zapycha je i zwiększa ryzyko pożarów.
Gava ujęła problem krótko: „the lack of markets for sorted and recycled plastics”. Chodzi o brak rynków zbytu na tworzywa już posortowane i przetworzone.
Osobny wątek to kryteria końca statusu odpadu. Określają, kiedy przetworzony odpad staje się produktem. Włochy je popierają, bo ich brak kosztuje tamtejszy sektor około 120 mln euro rocznie. Rzym chce jednak, by unijne rozporządzenie objęło tylko recykling mechaniczny i fizyczny do nowych tworzyw. Krajowe kryteria i pozwolenia dla innych zastosowań powinny zostać. Chodzi na przykład o dodatki do asfaltu, membrany bitumiczne i wsad do recyklingu chemicznego. Jednolity limit zanieczyszczeń obcych zdaniem Włochów nie pasuje do mieszanych tworzyw pokonsumenckich. O zakresie unijnych kryteriów końca statusu odpadu pisaliśmy w sierpniu.
Sześć żądań wobec Komisji
Włoskie postulaty są szczegółowe. W skrócie:
- Kontrola importu: osobne kody celne dla recyklatów i polimerów pierwotnych, unijna certyfikacja zawartości recyklatu z akredytowaną weryfikacją, audyty zakładów w krajach trzecich i ciężar dowodu po stronie importera. Do tego obrona handlowa przy dumpingu i ocena objęcia polimerów CBAM, unijną opłatą węglową na granicy.
- Popyt: kamienie milowe na drodze do celów recyklatu z PPWR, unijnego rozporządzenia o opakowaniach. Wymogi recyklatu także w motoryzacji, budownictwie, elektronice i dobrach trwałych oraz w zamówieniach publicznych.
- Pieniądze: zmiany w zasadach pomocy publicznej, ulgi podatkowe za użycie surowców wtórnych, ulga w kosztach energii, czasowe wsparcie plasmixu i mieszanych poliolefin oraz kontrakty różnicowe.
- Nowy start Circular Plastics Alliance, sojuszu Komisji z branżą tworzyw.
- Regularny monitoring kryzysu razem z państwami członkowskimi.
- Szybkie przedstawienie Circular Economy Act, zapowiadanego unijnego aktu o gospodarce o obiegu zamkniętym.
Francja dołożyła własne warunki. Chce obowiązkowych wymogów zawartości recyklatu i preferencji dla recyklatu wytworzonego w UE. Import recyklatu dopuściłaby tylko wtedy, gdy odpad zebrano i przetworzono w równoważnych warunkach zdrowotnych i środowiskowych. Paryż domaga się też osobnych kodów celnych dla rPET i PET pierwotnego.
Roswall zapowiada prace, nie daty
Komisarz Roswall wymieniła obszary, nad którymi Komisja pracuje. To specjalne kody celne dla niektórych recyklatów, unijne kryteria końca statusu odpadu i ułatwienie przemieszczania odpadów do recyklingu. Circular Economy Act ma wzmocnić rynek surowców wtórnych po stronie podaży i popytu. Komisarz nie podała jednak dat. Nie zapowiedziała też wsparcia finansowego, o które prosili Włosi. Sojusz, którego nowego startu chce Rzym, Komisja formalnie wznowiła już 8 kwietnia 2026 roku.
Twarde terminy wynikają dziś z prawa, nie z deklaracji. Do 31 grudnia 2026 roku Komisja ma przyjąć akty do art. 7 PPWR. Określą one metodę liczenia recyklatu pokonsumenckiego z UE i równoważność recyklatu z krajów trzecich. Ustalą też kryteria zrównoważenia technologii. Zbieranie uwag zakończyło się 16 września. Circular Economy Act zapowiedziano na 2026 rok, bez konkretnej daty. Od 21 listopada 2026 roku zacznie obowiązywać zakaz wywozu odpadów tworzyw innych niż niebezpieczne (kod B3011) do krajów spoza OECD. Jak nowe przepisy działają w praktyce, pokazują pierwsze tygodnie stosowania PPWR.
Recykler planujący budżet na 2027 rok nie ma więc podstaw, by liczyć na unijne pieniądze. Najbliższy konkret to teksty aktów do art. 7. Rozstrzygną, na jakich zasadach recyklat z importu będzie konkurował z europejskim.
Najczęstsze pytania
Czego Włochy chciały od Komisji na Radzie Środowiska 12 października 2026?
Sześciu działań: kontroli importu z osobnymi kodami celnymi, wzmocnienia popytu na recyklat, instrumentów ekonomicznych, nowego startu Circular Plastics Alliance, monitoringu kryzysu i szybkiego Circular Economy Act. Poparły je Portugalia, Holandia, Francja, Hiszpania, Belgia i Łotwa.
Ile mocy recyklingu tworzyw traci Unia Europejska?
W 2023 roku moce recyklingu tworzyw w UE wynosiły około 13,2 mln ton. Komisja spodziewa się ubytku netto około 1 mln ton do końca 2025 roku.
Kiedy Komisja przedstawi Circular Economy Act?
Akt zapowiedziano na 2026 rok, bez konkretnej daty. Komisarz Jessika Roswall na Radzie 12 października również jej nie podała.
