Większość obowiązków z unijnego rozporządzenia opakowaniowego zacznie działać dopiero w 2030 roku. Jeden fragment działa już teraz. Od 12 sierpnia 2026 roku nie wolno wprowadzać na rynek Unii opakowań do żywności z nadmiarem PFAS. PFAS to substancje per- i polifluoroalkilowe, potocznie zwane wiecznymi chemikaliami. Używa się ich między innymi jako bariery przed tłuszczem. Limity dotyczą zawartości w samym opakowaniu, a nie tego, ile przenika do jedzenia. Obejmują też PFAS, których nikt nie dodał celowo. To połączenie sprawia, że przepis jest trudniejszy, niż wygląda.
Trzy limity, nie jeden
Przepis wprowadza trzy progi. Działają równolegle. Opakowanie nie spełnia wymagań, jeśli przekroczy choćby jeden z nich.
| Próg | Czego dotyczy | Metoda |
|---|---|---|
| 25 ppb | Pojedyncza substancja PFAS | Analiza celowana, bez PFAS polimerowych |
| 250 ppb | Suma PFAS | Analiza celowana, bez PFAS polimerowych |
| 50 ppm | PFAS ogółem | Razem z polimerowymi |
Skróty w tabeli oznaczają stężenie. Ppb to części na miliard, ppm to części na milion. Analiza celowana szuka konkretnych substancji z ustalonej listy. Trzeci próg listy nie zna. Nie pomija też polimerów. Materiał może więc spokojnie zmieścić się w drugim progu i mimo to nie przejść trzeciego.
Liczy się zawartość, nie migracja
Prawo o kontakcie z żywnością zwykle pyta, ile substancji trafia do jedzenia. Ten przepis pyta o coś innego. Sprawdza, ile jej jest w opakowaniu. Powłoka może dobrze trzymać swoje fluorowe związki i przejść test migracji. Jeśli jednak stężenie w materiale przekracza limit, opakowanie i tak jest niezgodne z prawem.
Przepis obejmuje także substancje, o których nikt nie decydował. Mogą pochodzić ze środków pomocniczych, z resztek na maszynach albo z surowca wtórnego. Dlatego oświadczenie dostawcy o braku celowego dodatku niczego nie załatwia. Odpowiada na pytanie, którego rozporządzenie nie zadało.
Luka pomiarowa, którą przyznała Komisja
Komisja Europejska opublikowała wytyczne 5 czerwca 2026 roku. Stwierdziła w nich, że w Unii nie ma jednej uzgodnionej metody badania PFAS w opakowaniach do żywności. Zaleciła urzędom podejście etapowe przy kontrolach od 12 sierpnia.
To sytuacja nietypowa. Limit liczbowy obowiązuje, a uzgodnionego sposobu jego sprawdzenia brakuje. W praktyce znaczy to dwie rzeczy. Kontrole w pierwszych miesiącach oprą się raczej na badaniu przesiewowym niż na pełnym oznaczeniu. Zwykle najpierw mierzy się fluor ogółem, a analizę celowaną robi się dopiero wtedy, gdy przesiew coś pokaże. Druga rzecz dotyczy dokumentacji. Wynik z laboratorium jest wart tyle, ile metoda za nim stojąca. Warto więc zapisywać, jaką metodę zastosowano i wobec jakiego wzorca. Urząd nie musi przyjąć samej liczby.
Brak wspólnej metody to powód, żeby dokumentować więcej. Nie jest to okres przejściowy.
Dlaczego dotyka to recyklerów, a nie tylko producentów opakowań
Firma sprzedająca recyklat do kontaktu z żywnością dziedziczy skład wsadu. Fluorowe bariery z dzisiejszych opakowań jutro trafią do przerobu. W beli nikt ich nie zobaczy, a recykling mechaniczny ich nie usuwa.
Wniosek jest prosty: lepiej kontrolować wsad niż badać gotowy produkt. Wiedza o tym, jakie rodzaje opakowań trafiają do strumienia, kosztuje mniej niż analiza każdej partii materiału. To także jedyne podejście, które da się zastosować na dużą skalę. Przepis pogłębia przy okazji istniejący podział rynku. Recyklat rPET do kontaktu z żywnością już dziś wymaga dokumentacji, jakiej nie potrzebują jakości techniczne. Teraz dochodzi kolejny element.
Pełny kalendarz rozporządzenia opakowaniowego, razem z progami recyklatu od 1 stycznia 2030 roku, opisaliśmy we wpisie o pierwszych dwóch tygodniach nowych przepisów. Ograniczenie PFAS jest jedynym elementem, który zmienia specyfikacje już w tym roku.
Często zadawane pytania
Czy ograniczenie PFAS dotyczy wszystkich opakowań?
Nie. Limity obowiązujące od 12 sierpnia 2026 roku dotyczą opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Pozostałe opakowania regulują inne części rozporządzenia oraz odrębne przepisy chemiczne.
Czy wystarczy oświadczenie dostawcy, że nie dodano PFAS?
Nie wystarczy. Przepis obejmuje PFAS dodane celowo i niecelowo. Oświadczenie o celowym dodatku nie potwierdza więc zgodności. Potrzebne są wyniki badań albo udokumentowana kontrola wsadu.
Który próg najłatwiej przekroczyć?
Próg 50 ppm dla PFAS ogółem. Obejmuje on polimery i nie zależy od listy nazwanych substancji. Materiał może przejść analizę celowaną i mimo to ten próg przekroczyć.
Czy brak wspólnej metody badawczej odsuwa kontrole?
Nie. Limity obowiązują od 12 sierpnia 2026 roku. Komisja zaleciła podejście etapowe, co dotyczy sposobu kontroli, a nie istnienia obowiązku.
Co to znaczy dla recyklatu w opakowaniach do żywności?
Recykler przejmuje związki fluorowe obecne we wsadzie, a recykling mechaniczny ich nie usuwa. Zgodność zależy więc od tego, jakie opakowania trafiają do strumienia surowca.
